Nobel · 1905
Henryk Sienkiewicz
Autor Quo vadis i historycznej Trylogii; nagrodzony za twórczość epicką.
Źródło i dalsza lekturaPOLSKI WKŁAD W ŚWIAT
Z Polski.
Dla świata.
Sztuka, odkrycia, sportowe triumfy i życie duchowe. Poznaj ludzi, których praca, wyobraźnia i determinacja zostawiły ślad daleko poza granicami kraju.
Sztuka
Literatura · Film · Muzyka · Malarstwo
01 / SZTUKA
Literatura.
Nobliści związani z polskim językiem, kulturą i doświadczeniem.
Nobel · 1924
Władysław Reymont
Chłopi ukazują życie wsi, rytm pór roku i stosunki społeczne w rozległej powieści.
Źródło i dalsza lekturaNobel · 1978
Isaac Bashevis Singer
Urodzony w Polsce żydowski pisarz amerykański tworzący w jidysz; utrwalał i przetwarzał świat żydowskiej Europy Wschodniej.
Źródło i dalsza lekturaNobel · 1980
Czesław Miłosz
Poeta i eseista piszący po polsku o pamięci, emigracji i moralnych próbach historii.
Źródło i dalsza lekturaNobel · 1996
Wisława Szymborska
Poezja, która z codziennych obserwacji wydobywa wielkie pytania, ironię, precyzję i zdumienie.
Źródło i dalsza lekturaNobel · 2018
Olga Tokarczuk
Autorka Biegunów i Ksiąg Jakubowych. Przyznanie jej Nobla za 2018 rok ogłoszono w 2019 roku.
Źródło i dalsza lektura02 / SZTUKA
Film.
Wybrani polscy twórcy i filmy nagrodzone Oscarem. Daty oznaczają lata ceremonii; nagroda dla filmu nie jest automatycznie osobistą nagrodą jego reżysera.
Oscar · 1983
Zbigniew Rybczyński
Tango zdobyło Oscara za krótkometrażowy film animowany; działania postaci nakładają się w jednej przestrzeni.
Źródło i dalsza lekturaOscary · 1994, 1999
Janusz Kamiński
Oscary za zdjęcia do Listy Schindlera i Szeregowca Ryana.
Źródło i dalsza lekturaOscar · 1994
Allan Starski & Ewa Braun
Oscar za scenografię i dekorację wnętrz do Listy Schindlera.
Źródło i dalsza lekturaHonorowy Oscar · 2000
Andrzej Wajda
Honorowy Oscar uhonorował pięć dekad reżyserii, w tym kino głęboko związane z polską historią.
Źródło i dalsza lekturaOscar · 2003
Roman Polański
Zdobył Oscara za reżyserię Pianisty, filmu opartego na wojennych wspomnieniach Władysława Szpilmana.
Źródło i dalsza lekturaOscar · 2005
Jan A.P. Kaczmarek
Laureat Oscara za muzykę oryginalną do Marzyciela.
Źródło i dalsza lekturaOscar · 2015
Ida · Paweł Pawlikowski
Ida w reżyserii Pawła Pawlikowskiego zdobyła dla Polski Oscara za film nieanglojęzyczny.
Źródło i dalsza lektura03 / SZTUKA
Muzyka.
Od romantycznego fortepianu i opery narodowej po śmiałe brzmienia XX wieku.
POLISH COMPOSERS À LA CARTE
Słuchaj. Podążaj za każdą nutą.
Jeden odtwarzacz. Sześciu kompozytorów. Wszystkie dziesięć MIDI Chopina i po trzy utwory pozostałych.
Fryderyk Chopin
Liryczne wprowadzenie do nokturnów Chopina. Oryginalny MIDI z kolekcji Romana Muszynskiego.
Informacje o utworze / źródło ↗Wyższy rejestrNiższy rejestrJasne ogony pokazują podtrzymanie pedałem.
Wczytywanie MIDI…
Fortepian syntezowany w przeglądarce, nie nagranie wykonawcy. Zachowano oryginalne zmiany tempa, dynamikę nut i pedał podtrzymujący. Odtwarzanie zatrzymuje się po ukryciu strony.
Pobierz dołączony MIDIMuzyka, źródła i dostępność
U Bacewicz, Lutosławskiego i Pendereckiego dostępne są nagrania YouTube z podpisami wykonawców i oznaczeniem fragmentów. Wideo korzysta z odtwarzacza YouTube, a MIDI z syntezowanego fortepianu i rolki. Dla każdego utworu można otworzyć lokalny MIDI; odtwarzanie MIDI nie zachowuje barw orkiestry ani głosów.
Partytury Bacewicz w IMSLP Clara: sprawdzone strony oferują nuty PDF, nie pliki MIDI. IMSLP Clara ↗
Polish Music Heritage in Open Access · Copyright 2019–2022 The Fryderyk Chopin Institute (https://nifc.pl). Moniuszko i Szymanowski: konwersja cyfrowych partytur Instytutu, z połączeniem części i dostosowaniem do odtwarzania. polishscores.org ↗Digital scores ↗CC BY 4.0 ↗Podpisy poszczególnych partytur ↗
Kolekcja Chopina i oryginalny pomysł Chopin à la Carte: Roman Muszynski, 1996. Wszystkie dziesięć oryginalnych plików jest dostępnych na głównej liście utworów.
Chopin à la Carte · 1996 ↗Andrew Lloyd Webber à la Carte ↗1810–1849
Fryderyk Chopin
Mazurki, polonezy, nokturny i etiudy uczyniły fortepian głosem intymnych przeżyć i polskiej tożsamości.
Utwory · Wspólny odtwarzacz Źródło i dalsza lektura1819–1872
Stanisław Moniuszko
Jedna z najważniejszych postaci opery polskiej; twórca Halki, Strasznego dworu i Śpiewników domowych.
Utwory · Wspólny odtwarzacz Źródło i dalsza lektura1882–1937
Karol Szymanowski
Twórca Króla Rogera i Harnasiów, łączący europejską nowoczesność z polskimi inspiracjami.
Utwory · Wspólny odtwarzacz Źródło i dalsza lektura1909–1969
Grażyna Bacewicz
Kompozytorka i skrzypaczka; jej koncerty, kwartety i utwory orkiestrowe wzbogaciły repertuar XX wieku.
Utwory · Wspólny odtwarzacz Źródło i dalsza lektura1913–1994
Witold Lutosławski
Wpływowy twórca muzyki współczesnej, łączący precyzyjną formę z kontrolowanym przypadkiem.
Utwory · Wspólny odtwarzacz Źródło i dalsza lektura1933–2020
Krzysztof Penderecki
Od Trenu – Ofiarom Hiroszimy po wielkie dzieła sakralne poszukiwał nowych brzmień orkiestry.
Utwory · Wspólny odtwarzacz Źródło i dalsza lektura04 / SZTUKA
Malarstwo.
Historia, konie i polski krajobraz w różnych tradycjach malarskich.
1838–1893
Jan Matejko
Historia w monumentalnej skali. Odkryj istniejącą galerię 38 udokumentowanych dzieł, ich tematykę, wymiary i miejsca przechowywania.
Otwórz galerię1824–1899
Juliusz Kossak
Mistrz akwareli i nestor słynnego rodu artystycznego, znany z koni, jeźdźców i scen historycznych.
Źródło i dalsza lektura1856–1942
Wojciech Kossak
Syn Juliusza kontynuował rodzinne malarstwo batalistyczne i współtworzył z Janem Styką Panoramę Racławicką.
Źródło i dalsza lektura1886–1955
Jerzy Kossak
Syn Wojciecha przeniósł rodzinną tradycję malarstwa konnego i batalistycznego w trzecie pokolenie.
Źródło i dalsza lektura1849–1914
Józef Chełmoński
Wybitny realista życia wsi i przyrody; Babie lato i Czwórka oddają atmosferę krajobrazu i dynamikę ruchu.
Źródło i dalsza lektura05 / POLSKI WKŁAD
Nauka.
Idee i odkrycia, które zmieniały astronomię, medycynę, matematykę, elektronikę i kryptologię.
1473–1543
Mikołaj Kopernik · Nicolaus Copernicus
Model heliocentryczny odmienił astronomię. O obrotach sfer niebieskich ukazało się w 1543 roku.
Źródło i dalsza lektura1867–1934
Maria Skłodowska-Curie
Pionierka badań nad promieniotwórczością; Nobel z fizyki (1903, wspólnie) i chemii (1911). Wraz z Pierre’em Curie odkryła polon i rad.
Źródło i dalsza lektura1878–1956
Jan Łukasiewicz
Logik i twórca notacji polskiej, w której operator poprzedza argumenty, co pozwala unikać nawiasów.
Źródło i dalsza lekturaLogika → informatyka
Odwrotna notacja polska · RPN
Odwrotna notacja polska stawia operator po argumentach: (3 + 4) × 2 zapisujemy jako 3 4 + 2 ×. Późniejsze prace Charlesa Hamblina pomogły przenieść tę ideę do informatyki.
Źródło i dalsza lektura1822–1882
Ignacy Łukasiewicz
Farmaceuta, twórca lampy naftowej i pionier przemysłu naftowego. To inny Łukasiewicz niż logik Jan.
Źródło i dalsza lektura1885–1953
Jan Czochralski
Opracował metodę otrzymywania monokryształów, kluczową dla produkcji półprzewodników.
Źródło i dalsza lektura1892–1945
Stefan Banach
Współtwórca nowoczesnej analizy funkcjonalnej i czołowa postać lwowskiej szkoły matematycznej.
Źródło i dalsza lektura1932 · 1939
Enigma · Rejewski, Różycki & Zygalski
Marian Rejewski złamał wojskową Enigmę w 1932 roku. Wraz z Jerzym Różyckim i Henrykiem Zygalskim rozwijał metody przekazane Wielkiej Brytanii i Francji w lipcu 1939 roku, tworząc podstawy dalszych prac aliantów.
Źródło i dalsza lektura1992
Aleksander Wolszczan & Dale Frail
Odkrycie planet wokół pulsara dostarczyło pierwszych potwierdzonych planet poza Układem Słonecznym.
Źródło i dalsza lektura06 / POLSKI WKŁAD
Sport.
Mistrzowie olimpijscy i świata oraz wybitni medaliści: piłka nożna, boks, ciężary, zapasy, pływanie, wioślarstwo, żeglarstwo i kajakarstwo. Na czele naszego hołdu Irena Szewińska.
NASZA GWIAZDA NUMER JEDEN
Irena Szewińska
Nasza gwiazda numer jeden. Siedem medali olimpijskich w sprintach, skoku w dal i sztafecie (1964–1976); złoto w sztafecie 4 × 100 m (1964), na 200 m (1968) i 400 m (1976).
3 ZŁOTE2 SREBRNE2 BRĄZOWE
Poznaj historię Ireny · MKOl Chód sportowy · 4 złota olimpijskie
Robert Korzeniowski
Mistrz olimpijski w chodzie na 50 km w 1996, 2000 i 2004 oraz na 20 km w 2000 roku.
Źródło i dalsza lekturaRzut młotem · 2012, 2016, 2020
Anita Włodarczyk
Zdobyła olimpijskie złoto w rzucie młotem w Londynie 2012, Rio 2016 i Tokio 2020.
Źródło i dalsza lekturaSkoki narciarskie · 3 złota olimpijskie
Kamil Stoch
Wygrał oba konkursy indywidualne w Soczi 2014 oraz konkurs na dużej skoczni w Pjongczangu 2018.
Źródło i dalsza lekturaBiegi narciarskie · 2010, 2014
Justyna Kowalczyk
Mistrzyni olimpijska na 30 km klasykiem w Vancouver 2010 i na 10 km klasykiem w Soczi 2014.
Źródło i dalsza lekturaSkoki narciarskie · Mistrzostwa świata
Adam Małysz
Cztery indywidualne tytuły mistrza świata: 2001, dwa w 2003 i 2007. Także czterokrotny medalista olimpijski.
Źródło i dalsza lekturaPływanie · Ateny 2004
Otylia Jędrzejczak
Złoto na 200 m stylem motylkowym i dwa srebra w Atenach 2004; także mistrzyni świata w stylu motylkowym.
Źródło i dalsza lekturaJudo · 1988, 1992
Waldemar Legień
Mistrz olimpijski w Seulu 1988 (78 kg) i Barcelonie 1992 (86 kg).
Źródło i dalsza lekturaPchnięcie kulą · 2008, 2012
Tomasz Majewski
Zdobył kolejne tytuły mistrza olimpijskiego w pchnięciu kulą: Pekin 2008 i Londyn 2012.
Źródło i dalsza lekturaStrzelectwo · 1996, 2000
Renata Mauer-Różańska
Olimpijskie złoto w karabinie pneumatycznym 10 m w Atlancie 1996 i w karabinie 50 m w trzech postawach w Sydney 2000.
Źródło i dalsza lekturaRzut młotem · Sydney 2000
Kamila Skolimowska
Zdobyła olimpijskie złoto w Sydney 2000 przed osiemnastymi urodzinami.
Źródło i dalsza lekturaSkok o tyczce · Moskwa 1980
Władysław Kozakiewicz
Zdobył olimpijskie złoto w Moskwie 1980 wynikiem 5,78 m, ustanawiając rekord świata.
Źródło i dalsza lekturaRzut młotem · Mistrzostwa świata
Paweł Fajdek
Zdobył pięć kolejnych tytułów mistrza świata: 2013, 2015, 2017, 2019 i 2022.
Źródło i dalsza lekturaMistrzostwa świata · 1974, 2014, 2018
Polska · Siatkówka mężczyzn
Złoto mistrzostw świata w 1974, 2014 i 2018; drużyna z 1976 zdobyła także mistrzostwo olimpijskie.
Źródło i dalsza lekturaPiłka nożna · Złoto olimpijskie · 1972
Polska · Piłka nożna, Monachium 1972
Drużyna Kazimierza Górskiego zdobyła olimpijskie złoto, wygrywając z Węgrami 2:1 w finale. Obie bramki dla Polski strzelił Kazimierz Deyna.
Źródło i dalsza lekturaBoks · 1964, 1968
Jerzy Kulej
Mistrz olimpijski w wadze lekkopółśredniej w Tokio 1964 i Meksyku 1968.
Źródło i dalsza lekturaBoks · Tokio 1964
Józef Grudzień & Marian Kasprzyk
Grudzień zdobył w Tokio 1964 złoto w wadze lekkiej, a Kasprzyk w półśredniej, obok tytułu Kuleja.
Źródło i dalsza lekturaPodnoszenie ciężarów · 1964, 1968
Waldemar Baszanowski
Dwukrotny mistrz olimpijski w wadze lekkiej: Tokio 1964 i Meksyk 1968; wielokrotny mistrz świata.
Źródło i dalsza lekturaPodnoszenie ciężarów · Monachium 1972
Zygmunt Smalcerz
Zdobył olimpijskie złoto w wadze muszej w Monachium 1972.
Źródło i dalsza lekturaZapasy · 1988, 1996
Andrzej Wroński
Mistrz olimpijski w zapasach w stylu klasycznym: Seul 1988 i Atlanta 1996; także mistrz świata.
Źródło i dalsza lekturaŻeglarstwo · Atlanta 1996
Mateusz Kusznierewicz
Mistrz olimpijski klasy Finn z Atlanty 1996 i brązowy medalista z Aten 2004; mistrz świata w klasach Finn i Star.
Źródło i dalsza lekturaWioślarstwo · 2000, 2004
Robert Sycz & Tomasz Kucharski
Wspólnie zdobyli olimpijskie złoto w dwójce podwójnej wagi lekkiej: Sydney 2000 i Ateny 2004.
Źródło i dalsza lekturaWioślarstwo · Rio 2016
Magdalena Fularczyk-Kozłowska & Natalia Madaj
Mistrzynie olimpijskie w dwójce podwójnej w Rio 2016.
Źródło i dalsza lekturaKajakarstwo · Medale olimpijskie
Karolina Naja
Zdobyła brąz w Londynie 2012 i Rio 2016, a następnie srebro i brąz w Tokio 2020 (rozegranym w 2021 roku).
Źródło i dalsza lektura07 / POLSKI WKŁAD
Szachy.
Przy szachownicy: polska tradycja wyobraźni, kalkulacji i mistrzostwa końcówek. Olimpiada Szachowa jest odrębną imprezą od igrzysk olimpijskich.
Szachy
Akiba Rubinstein
Polski żydowski mistrz słynący z gry w końcówkach; pomógł Polsce zdobyć drużynowe złoto Olimpiady Szachowej 1930.
Źródło i dalsza lekturaSzachy
Jan-Krzysztof Duda
Zwycięzca Pucharu Świata FIDE 2021; w finale pokonał Siergieja Karjakina.
Źródło i dalsza lekturaSzachy
Monika Soćko
Arcymistrzyni, zwyciężczyni indywidualnych mistrzostw Europy kobiet 2022 w Pradze.
Źródło i dalsza lekturaSzachy
Radosław Wojtaszek
Polski arcymistrz i zwycięzca turnieju arcymistrzowskiego w Biel w 2020 roku.
Źródło i dalsza lektura08 / POLSKI WKŁAD
Wiara i życie publiczne.
Polskie postaci o światowym znaczeniu duchowym i kulturowym.
1920–2005 · Papież 1978–2005
Papież Jan Paweł II · Karol Wojtyła
Urodzony 18 maja 1920 w Wadowicach Karol Wojtyła został 16 października 1978 pierwszym polskim papieżem. Wcześniej był arcybiskupem krakowskim. Odbył 104 zagraniczne podróże apostolskie, zapoczątkował Światowe Dni Młodzieży, pisał także poezję i książki. Zmarł 2 kwietnia 2005, a kanonizowany został 27 kwietnia 2014.
Źródło i dalsza lekturaTo wybór postaci i udokumentowanych osiągnięć, nie kompletny katalog. Polskie dziedzictwo obejmuje różne języki, tożsamości, emigrację i współpracę międzynarodową.